बाबा दलनाथ योगी

नाम “महङ्गाई” राख्नुहोस्
एकजना महिलाले डाक्टरको अगाडि समस्या राखी— डाक्टर साहब, मेरी छोरी साह्रै होँची छे । बढ्दै बढ्दैन । उसको लागि कुनै औषधी दिनुहोस् न… ।
डाक्टरले औषधी लेखिदिनुको साटो समाधानको बाटो सम्झायो — तपाईं आफ्नी छोरीको नाम “महङ्गाई” राख्नुहोस्, अनि उनी यसरी बढ्ने छिन् कि राकेर रोक्नै सकिने छैन ।

गवाही पूरा भएन

अदालतमा मुद्दा चलिरहेको थियो ।
न्यायधिसले गवाहसँग सोध्यो —“ के तिमीले गोली बन्दुकबाट निस्केको देखेका थियौ ?”
गवाह— “होइन हजुर ! तर मैले त्यसको आवाज सुनेको थिएँ ।”
न्यायधिस —“ठीक छ, बस । तिम्रो गवाही पूरा भएन । ”
गवाह पछाडि फर्केर मरीमरी हाँस्न थाल्यो ।
न्यायधिसलाई यो कुरा नराम्रो लाग्यो । उसले क्रोधित भावमा भन्यो—“ अदालतको मान हानी गरेको दोषमा तिमीलाई सँजाय दिइने छ । ”
गवाह—“होइन, मैले के गल्ती गरेँ हजुर ?”
न्यायधिस —“तिमी मलाई गिज्याएर हाँसेका थियौ ।”
गवाह—“होइन भने ! ”
न्यायधिस —“ किनकि मैले तिमी हाँसेको आवाज सुनेको थिएँ ।”
गवाह मुस्कुराउँदै बोल्यो —“हजुरको गवाही पूरा भएन ।”

ए साना बाबु–नानी हो !
लेख्नु छ धेरै तिमीले
यो देश सारा चिनाउन
ए साना …………….

ए साना बाबु–नानी हो !
हिँड्नु छ धेरै तिमीले
दुःखका पहाड नाघेर
ए साना …………….

ए साना बाबु–नानी हो !
बुझ्नु छ धेरै तिमीले
जीवन के हो ? भनेर
ए साना …………….. !

(यस बालगीतका रचनाकार शुक्ला साहित्य सङ्गम, तनहूँमा आवद्ध हुनुुहुन्छ । )

नेपालको शान ढल्ने भयो
नेपालीको मान गल्ने भयो ।

विखण्डनरुपी पर्व अभ्यासमा
अनेक अभियान चल्ने भयो ।

नेलेखिदै अक्षर कागजमा
हाम्रो संविधान जल्ने भयो ।

बेमौसमी विषाक्त फलहरु
अनायस जताततै फल्ने भयो ।

एकता भित्रभित्रै  अनेकताले
राष्ट्रिय उत्थान छल्ने भयो ।

W

Introducing the great land Nepal to foreigners seems quite easy, but how many of us have and intimate knowledge of our motherland?

Anyone for trekking?

“Trekking and exploring our own nation seems to scare us!” says Bhim Bahadur Basnet (Sardar), a senior trekking guide.

“The irony is that thousands of tourists pay thousands of dollars to walk through Nepal’s stunning landscapes and it costs us nothing, but I’ve seen hardly any Nepali tourist visiting these places in the 20 years of my career, and it’s a terrible shame,” added a frustrated Sardar.

A five-hour drive and a tow-day walk from Kathmandu will bring you to the picturesque and spiritual Gosainkunda and Langtang Valley. In a day, you will be able to walk the paths that Siddhartha Gautam once trod on in his search for nirvana. Not many of us know, but the place where the Gurkhas first displayed their courage to the world…..Nalapani…now lies in neighboring India.

“While tourists are awestricken by our country, we Nepalis feel inferior being a citizen of this country,” says Ankut Prasai, a trekking guide en route to ABC (Annapurna Base Camp).

We envy the flash and dash of the lifestyle of the developed nations, and overlook the unparallel development of nature’s evolution in Nepal. We prefer to go on leisurely trips to distant countries, but do not explore our own home,” adds Prasai, equally disappointed that Nepalis are not familiar with their own country.

Hazards of the trail

“Nepal lacks the infrastructure and security for a safe journey. The college is responsible for the safety of the students, and convincing the parents is one of the greatest problems,” said Robin Acharya of Campion College when City Post asked him the reason for choosing |India for the annual winter trip for its graduating batch.

“We not only share our border with India, but also its culture; and visiting India is easy and we feel secure there. From historical place and scenic beaches to great journeys on Indian Railways, it is the best place to spend a winter vacation. It is our home away from home. Nepal quite an inaccessible place compared to India, and it’s not worth risking the safety of the students,” he added.

“I’d really love to go to the Annapurna region, but none of my friends were enthusiastic about doing a tedious trek. And the college too seemed to be extra cautious. The India trip was fun, but only because of the company of my friends; the rest of the journey was very scary, “said Sumina Karki of Campion college, recently back from a visit to India. She added that she was harassed, treated with prejudice and her nationality looked down upon. One of her friends (Feetanjali Dewan) was even molested on a train. \”For the first time in my life, I felt the pain of racial discrimination, “she adds.

On the other hand, Dewan didn’t seem to be much affected by the incident, and still feels that it’s was great trip. “The beaches and the bars of Goa are simply great,” she said. ” However, the next time I am taking the plane and avoiding the local trains.”

Visiting foreign countries has become a high school rite of passage in Nepal. And while outbound tourism is taking off, domestic sightseeing is at the bottom of the list. “Nepal is one of the safest destinations in the world,” said Basinet. “Its scenic beauty is complemented by the hospitality of the people. Except during the time of the Maoist insurgency, we haven’t heard of any tourist…Nepali or foreign…being robbed harassed or involved in a violent act. Good air service provide rescue in case of emergencies. The safety issue is just a myth. If things were as dangerous as they are made out to be, do you think all those western celebrities and bureaucrats would be traveling in Nepal?”

Explore and discover

“If you haven’t seen your country, then you don’t even know your own mother, and how shameful that is!”Exclaimed F Freddie, ECA stand their own identity and show them the country they were born in. Going to foreign countries is quite easy for them, but if not for us taking the risk, then probably they’d never get to discover their own land,” said Freddie, explaining the reasons behind assuming responsibility for their affluent students, and above all, taking them on a trip during the off season.

Shuvatara School organized a 12-day trek to Jomsom and Muktinath for 80 senior students for Rs 12,000 per head. Not only did they get to see one of the most spiritual and scenic places in Nepal, the trip injected much-needed cash into the local economy. She said.

“My visit to America has been greatly overshadowed by the trip to Muktinath,”said Praakrit Pradhan, another student.

“When most of us only stare at the mountains from Kathmandu, I actually got the opportunity to touch some of them. Of course, it was strenuous; but it was the most luxurious thing for our soul, “added Praakrit.

Everyone is constantly searching for that”mysticallly marvelous” destination; while for us Nepal’s it are just a few days and a little effort away.

“Janani Janmabumischa Sworgadapi Gariyashi.”

समयले उसलाई नबुझेको हो कि उसले समयलाई नबुझेको हो ,अहिल्यै निर्णय दिन सक्नेस्थिति देखिदैन । उसलाई सामान्यरुपमा चिन्नेहरु यही कुरा बारम्बार दोहो¥याउँछन् । तर समयले कसैलाई चिन्ने कुरा त हुँदै भएन । आफूले पो समयलाई चिन्ने हो । यो कुरा उसले नबुझेको पनि होइन, किनकी समयको अग्रगामी गतिमा मानिसले आफूलाई गतिलैसँग ढाल्नुपर्छ भन्ने पाठ उसले धेरैलाई पढाइ सकेको छ । नत्र जीवन र जगतको परिवर्तन असम्भव भन्ने सत्य पनि उसले धेरैलाई बुझाइ सकेको हो । तर आफू स्वयम् समयको चक्रव्यूहमा फँसेको कुरा भने उसले पत्तो पाउन सकेन । यो नै उसको ठूलो कमजोरी थियो कि….।
अर्कोतिर  अस्तव्यस्त कपाल,खुम्चिएको निधार,घामछाया प्रतिबिम्बत् भै रहने अुनहार, सरल पहिरन, अलमलिएका आँखामाथि सानो पावर चस्मा, खुट्टामा सस्ता चप्पल, एक नासको सुस्त हिँडाइ, नरम बोली र प्राय विचारमग्न देखिने उसको सामान्य परिचय हो । साथै उसलाई ज्यादै नजिकबाट नियाल्ने र चिन्नेहरु भने उत्तिकै सहृदयी व्यक्तित्व मान्थे ।

उसको जीवनका भोगाइहरु सुन्दै जाँदा कोमल फूलदेखि तिखो काँडासम्मको सङ्गत व्यहोरेको मान्छे हो ऊ । फूलहरुबाट फल लाग्न थालेपछि उसलाई छायामुनि बस्न दिन पनि हिचकिचाए कोही । काँडाको कुरा त झन बेग्लै भो । नियतिले ठगिएको मान्छे भनी कुरा काट्छन् कोही । जसले जे गरे पनि जे भने उति प्रवाह नराख्ने उसको बानी जमाना अनुसार अनौठै लाग्छ । आफू तल झरेर भए पनि उसले साथीहरुलाई  भ¥याङमाथि चढाएकै हुन् । भ¥याङ चढ्नेहरु माथि पुगेपछि उसलाई तल फर्केर पनि हेरेनन् ।
दिन जान्ने तर लिन नजान्ने कसीमा दाँजेर हेर्दा उसबाट धेरैले केही न केही त लिएको हुनुपर्छ ,  पाएकै हुनुपर्छ । जो–जो उसको सङ्गतमा परेका छन् । कतिले सक्दा दाम , माम र ठाम अनि नसक्दा भौतिक र नैतिक गुहारसमेत उसबाट पाएकै हो । तर उसले आजसम्म तिनीहरुबाट के कति पायो  त भन्ने सहज प्रश्न अनुत्तरित नै छ  ।

उसको स्वभाविक सरलपनबाट धेरै ठाउँमा धेरै पटक उसले चक्कर र ठक्कर नपाएको पनि होइन, तर ऊ नैतिकता बन्धक राखेर खुम्चन र बढ्न चाहेन ।  कसैको खुट्टा तान्ने प्रवृत्ति उसमा कहिल्यै देखिएन,कहिल्यै पलाएन पनि ।  ऊ आफूमाथिको आकाश सँधै स्वच्छ र सफा देख्न चाहन्थ्यो । साथीहरुको सर्कलमा ऊ अरु साथीहरुलाई पनि आफूजस्तै ठान्थ्यो । यहाँ उसको सन्दर्भमा सायद नैतिकताले पनि गुण–दोष खुट्याउन जाँगर नचलाएको हो कि… ।
मानौँ समयको परिबन्दबाट उम्कन नसकेको दिन, महिना र सालजस्तै दोहरिने उसको मनोदशा सजिलै उसको अनुहारमा पढ्न सकिन्थ्यो । यसरी बारम्बार दोहरिने उसको पीडा लुकाउन खोज्दा–खोज्दै पनि प्रकट हुन पुग्थ्यो ।

“बहुजन हिताय” मा जीवनका दुईतिहाई समय समपर्ण गरेको उसले आफ्नो घरपरिवार सुधार्नसमेत भ्याएन । व्यक्तिगत स्वार्थले बास नपाएको ठाउँमा त्यो अवसर दुर्लभ बन्दोरहेछ । स्वर्णिम सपना बोकी समाजमा आमूलपरिवर्तन खातिर हिजो बुर्जुवा शिक्षा बहिस्कारको नारा लिएर हिँड्नेहरुमा ऊ पहिलो समूहकै हो  । बिसौँ बर्ष मानसिक श्रममा काम गरेपछि पनि उसले अझै विचारको हलो जोत्न छोडेको छैन । कति अँध्यारामा बाँचेकाहरुलाई आँखा देखायो, उज्जवल भविष्यको बाटो टेकायो । यसरी कतिलाई मलमपट्टि लगायो तर घाउ निको हुँदै गएपछि प्रायले बिर्से उसलाई । कुवाको पानी त धेरैले खान्छन् ,तर कुवा खन्नेलाई कसैले सम्झदैनन् भनेजस्तै भयो उसको निम्ति ।
उसले गोरेटोलाई बाटो बनाउँदै गयो ,त्यही बाटो भएर कति आफ्नो गन्तव्यसम्म पुगे । तर ऊ अझै पनि बाटो मै भेटिन्छ । बाटो बिराएको यात्री त ऊ पक्कै होइन । थाकेर बसेको पथिक पनि होइन । लाग्छ समयसँग ठगिने व्यक्तिमध्ये राशीफलमा उसको नाम कहिल्यै नछुटेको होस् ।
उसलाई चिन्ने र चिनाउने सङ्घ–संस्था एवं व्यक्तिहरु पनि गजब कै मान्नुपर्छ । चाहिँदाको भाँडो नचाहिँदाको ठाँडो भने झैँ ठूलो पार्टीको सभा–सम्मेलनमा मन्त्री आउँदा उसलाई त्यति वास्ता गरिदैन । कतै आन्दोलनमा जानु परे निम्तो छुट्दैन । अग्रपङ्ितमा नै उसको सहभागिता देखिन्छ । छिमेकीहरु छोराको बिहेमा जानी–जानी उसलाई निम्तो छुटाए पनि छोरीको बिहेमा भने बिर्सेर पनि छुटाउँदैनन् ।
हिजोका दिनमा पुलिसका बुट,लाठा र कालकोठरीको बासले उसलाई स्वागत नगरेको पनि होइन । विचारको हत्या गर्न तम्सनेहरु भने ऊबाट सधैँ निराश हुन पुग्थे । दमनकारी पञ्चायती शासनकाल र शाही सङ्कटकालमा सबभन्दा सताइका व्यक्तिको सूचीमा उसको नाम सिरानतिरै आउँछ । तर यसलाई गर्वको बिषय बनाएर गणतन्त्रमा व्याज खाने दाउ उसमा कहिल्यै आएन ।

मानिसले सपना देख्नुपर्छ । सपना देख्न छोड्नु भनेको निराशाको पराकाष्ठा हो । मृत्युले मात्र सपना देख्दैन । यसरी आशावादी भएर क्रियाशील जीवन बाँच्नुपर्छ भन्ने मान्यताबाट ऊ कहिल्यै पछि हटेको देखिदैन । ऊ सगरमाथाजस्तै ग¥हुङ्गो मृत्युको मान्यता बोक्ने विचारशील  मान्छे हो । आफ्ना दुखहरु बिर्सेर जनता र देशको निम्ति खट्ने ऊ जस्तै मान्छे अहिले कमै भेटिन्छ ।
उसको अर्को पहिचान खोतल्दा ऊ साहित्यक व्यक्तित्व पनि हो ।  ऊ विद्यालय पढ्दादेखि नै साहित्यमा रुचि राख्दो रैछ भन्ने कुरा उसका प्रकाशित पुस्तकहरु र रचनाहरुबाट थाहा पाइन्छ । ऊ सुत्ने कोठाको भित्तामा झुड्याइएका झन्डै दुई दर्जन प्रमाणपत्रहरुले पनि यसको थप पुष्टि गराउँछ । अहिले मोफसलमा बसेर पनि साहित्यिक गतिविधिमा ऊ क्रियाशील छ , साधनारत छ । उसका कृतिहरु अनुभवका भण्डारजस्तै लाग्छन् ।
जीवनलाई बगी रहने नदीसँग तुलना गर्दै कहिले काहीँ ऊ आफै भावनामा बग्न थाल्छ । त्यही भावको प्रतिनिधित्व गर्ने उसको सुस्केरामा जीवनको कथा–व्यथा पढ्न पाइन्छ ।
एकसाँझ नदी किनारको सडक छेउ बसी सुनौलो आकाशमाथि चराहरु चिरविराउँदै बासस्थानतिर हतारिदै उडेको रमणीय दृश्य हेर्दै ऊ अनायस प्रकृतिमा रमाउन खोज्छ ,तर एउटा विद्युतगतिको परिघटनाले उसको क्षणिक खुशी भताभुङ्ग हुन पुग्छ ।
रगतका छिटाहरु यत्रतत्र फैलिएका छन् । मानिसहरु उसको वरिपरि झुम्मिहाले । अनि कोही सुँकसँुकाउदै छन् ,कोही भक्कानिदै छन् , “बिचरा !…….. ” समवेदनाका शव्दहरु नै बढी सुनिएका छन् । माहौल शोकमय छ । सधँै सबैको सरल उत्तर दिने ऊ निरुत्तर जमिनमा ढलेको छ ।
सबैतिर शून्यता छ, मौनता छ तर त्यहाँ ऊ कस्को मान्छे भन्दा पनि ऊ कस्तो मान्छे भन्ने प्रश्नले आकार लिदैँ थियो ।
टाढाबाट साइरन बजेको आवाज नजिकिदै छ । एम्बुलेन्सले उसलाई हतार–हतार अस्पतालतिर दौडायो । घाम बिस्तारै पश्चिमतिर सर्दै रातलाई डाकी सकेको छ । हिमाल पनि बादलले छोपिएको छ । उपस्थित मानिसहरु अनेक सम्भावनाका कुरा गर्दै विस्तारै लाखापाखा लागे ।